Thứ Tư, 20/11/2019
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Phát huy sức mạnh tổng hợp trong xây dựng và bảo vệ không gian mạng an toàn, lành mạnh

Không gian mạng phức hợp hình thành từ sự kết hợp của những công nghệ đột phá như trí tuệ nhân tạo, Internet của vạn vật, máy tính lượng tử, điện toán đám mây, dữ liệu lớn, dữ liệu nhanh… đã làm thay đổi thế giới, tác động đến mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, khả năng kết nối vô hạn, không bị giới hạn bởi không gian, thời gian và bản chất xã hội của không gian mạng đang đặt ra những thách thức an ninh mạng tới toàn cầu. Lợi dụng sự phát triển của khoa học công nghệ, các đối tượng phạm tội đã sử dựng nhiều phương thức thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Các đối tượng phạm tội thường dùng thủ đoạn sử dụng một số phần mềm (tools) để phát hiện lỗi của các website bán hàng qua mạng, ngân hàng thanh toán qua mạng, xâm nhập vào cơ sở dữ liệu lấy quyền quản trị của admin để trộm cắp dữ liệu để lấy địa chỉ email, thông tin khách hàng, thông tin thẻ tín dụng, tài khoản cá nhân. Hoặc các đối tượng thường sử dụng các dạng tấn công DOS, DDOS, DRDOS… để thực hiện tấn công gây tắc nghẽn đường truyền, từ đó, dễ dàng xâm nhập hệ thống dữ liệu người quản trị mà không hề bị phát hiện để lấy cắp thông tin thẻ tín dụng; thủ đoạn trộm cắp mã số truy cập của ngân hàng, mã tài khoản cá nhân, mật khẩu khách hàng để tạo các giao dịch giả, chuyển tiền từ tài khoản người này sang tài khoản người khác, chiếm đoạt tiền... Hoặc thành lập công ty ma, công ty ảo có giao diện giống hệt các công ty thật, có uy tín trong kinh doanh thương mại điện tử, người mua hàng trực tuyến sẽ tưởng nhầm đó là các công ty thật và sẽ chuyển dữ liệu thông tin cá nhân thậm chí cả tiền chuyển trước để mua hàng trực tuyến… Tội phạm người nước ngoài vào Việt Nam sử dụng thiết bị công nghệ cao để trộm cắp cước viễn thông, sử dụng thẻ tín dụng giả, lừa đảo, tống tiền...

Để tạo cơ sở pháp lý quản lý các hoạt động trên mạng của các lực lượng chấp pháp nhằm xây dựng không gian mạng an toàn, phát huy tiện ích của sự kết nối và tương tác thông qua Internet để hiện đại hóa các hoạt động xây dựng, phát triển đất nước; vừa bảo vệ quyền lợi cho công dân, vừa tăng cường bảo vệ vững chắc chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc gia trên không gian mạng. Ngày 12/6/2018, tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa XIV đã thông qua Luật An ninh mạng và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2019, Luật An ninh mạng có 07 chương, 43 điều quy định về hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Vấn đề xây dựng không gian mạng lành mạnh, không gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Luật An ninh mạng quy định rõ chính sách của Nhà nước về an ninh mạng là nhằm xây dựng không gian mạng lành mạnh, không gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; phát huy các nguồn lực của đất nước để bảo đảm an ninh mạng, phát triển lĩnh vực an ninh mạng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Với chủ trương, chính sách của Nhà nước là nhất quán về xây dựng không gian mạng lành mạnh, không gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Theo đó, Luật An ninh mạng có sự ràng buộc các trang thông tin điện tử, cổng thông tin điện tử hoặc chuyên trang trên mạng xã hội của cơ quan, tổ chức, cá nhân không được cung cấp, đăng tải, đưa thông tin có nội dung tuyên truyền chống Nhà nước; không kích động gây bạo loạn, phá rối an ninh, gây rối trật tự công cộng; không làm nhục, vu khống. Chủ quyền quốc gia trên không gian mạng phải được xác lập, thực thi đầy đủ trên cơ sở pháp luật quốc gia và quốc tế.

Bên cạnh đó, với chức năng, nhiệm vụ được giao, lực lượng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã luôn chủ động, khắc phục mọi khó khăn, tích cực tham mưu với lãnh đạo đơn vị nhiều giải pháp đấu tranh với loại tội phạm này; vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, qua chuyên án, vụ án nhằm rút ra những bài học nghiệp vụ tốt nhiệm vụ công tác. Tuy nhiên, các đối tượng phản động chống đối và bọn tội phạm sử dụng công nghệ cao có trình độ, am hiểu nhất định về công nghệ thông tin, viễn thông, phương thức thủ đoạn phạm tội ngày càng đổi mới, tinh vi nên gặp không ít khó khăn; trong khi đó, lực lượng phòng ngừa, đấu tranh hiện đang phân tán ở các đơn vị nghiệp vụ khác nhau; phương tiện, trang thiết bị kỹ thuật đầu tư cho lực lượng này chưa có, sự hiểu biết, năng lực cán bộ, chiến sĩ chưa đáp ứng kịp nhu cầu thực tế… việc quản lý về không gian mạng vẫn tồn tại nhiều kẻ hở, các đối tượng có thể lợi dụng để hoạt động phạm tội.

Thời gian tới, để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật, chống thông tin xấu, độc hại trên không gian mạng, xây dựng không gian mạng lành mạnh; Nhà nước ta cần huy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và toàn xã hội, phát huy sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại để xây dựng và bảo vệ không gian mạng quốc gia. Xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân, bảo vệ an ninh mạng quốc gia với nòng cốt là lực lượng vũ trang.

Trước hết, Nhà nước cần hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về an ninh mạng. Rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế và chính sách về an ninh mạng, phòng chống chiến tranh mạng phù hợp với xu thế phát triển, tạo môi trường không gian mạng lành mạnh, xác định rõ trách nhiệm của cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp trong bảo vệ an ninh mạng và có chế tài xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Rà soát các văn bản quy phạm pháp luật hiện có, hoàn chỉnh bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế chính sách về bảo đảm an toàn, an ninh thông tin trên không gian mạng; đảm bảo thông tin lãnh đạo, chỉ đạo, chỉ huy của Đảng, Nhà nước và các lực lượng vũ trang luôn được bí mật, chính xác, kịp thời trong mọi tình huống. Bên cạnh đó, phải đảm bảo công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý việc thực hiện các quy định của pháp luật về không gian mạng và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.

Hai là, tăng cường đầu tư và nâng cao hiệu quả đầu tư cho công tác bảo đảm an ninh mạng. Nhà nước ưu tiên bảo đảm kinh phí cho an ninh mạng quốc gia; huy động mọi nguồn lực của hệ thống chính trị, toàn xã hội và tranh thủ nguồn lực quốc tế cho bảo vệ an ninh mạng quốc gia.

Ba là, phòng vệ chủ động, sẵn sàng đáp trả kịp thời các mối đe dọa, bảo vệ vững chắc chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc gia trên không gian mạng. Xây dựng lực lượng an ninh mạng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, ngang tầm khu vực và quốc tế. Thực hiện chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế với các nước trên thế giới trong bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế trong đấu tranh với các thế lực thù địch có hoạt động chống phá Việt Nam. Tăng cường hợp tác diễn tập quốc tế về phòng, chống tấn công mạng, cũng như điều tra, truy tìm nguồn gốc tấn công mạng.

Tham gia các công ước, thỏa thuận quốc tế về bảo vệ không gian mạng, phòng, chống tội phạm mạng phù hợp với chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Triển khai có hiệu quả, thiết thực các nghị định thư, thỏa thuận hợp tác về phòng, chống tội phạm mạng đã ký kết với các nước.

Bên cạnh đó, cần tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế có trình độ phát triển cao về công nghệ thông tin để đào tạo nguồn nhân lực, tiếp thu công nghệ và kinh nghiệm bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia trên không gian mạng.

Bốn là, quản lý chặt chẽ các dịch vụ trên không gian mạng quốc gia cung cấp xuyên biên giới vào Việt Nam. Các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân nước ngoài cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet trên lãnh thổ Việt Nam phải tôn trọng chủ quyền và tuân thủ pháp luật Việt Nam; đặt cơ quan đại diện và máy chủ dữ liệu người dùng hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam ở trong nước theo yêu cầu của nhà nước Việt Nam.

Năm là, các doanh nghiệp trong và ngoài nước khi cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng internet và các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng tại Việt Nam có trách nhiệm xác thực thông tin khi người dùng đăng ký tài khoản số; bảo mật thông tin, tài khoản của người dùng; cung cấp thông tin người dùng cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an khi có yêu cầu bằng văn bản để phục vụ điều tra, xử lý hành vi vi phạm pháp luật về an ninh mạng.

Đối với các doanh nghiệp, tổ chức, các nhân, khi phát hiện thông tin trên không gian mạng có nội dung vi phạm, lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng và cơ quan có thẩm quyền sẽ ngăn chặn, yêu cầu tạm ngừng, ngừng cung cấp thông tin mạng; đình chỉ, tạm đình chỉ các hoạt động thiết lập, cung cấp và sử dụng mạng viễn thông, mạng internet, sản xuất và sử dụng thiết bị phát, thu phát sóng vô tuyến và yêu cầu xóa bỏ, truy cập, xóa bỏ thông tin trái pháp luật hoặc thông tin sai sự thật.

Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng internet, các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng và chủ quản hệ thống thông tin có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng xử lý các hành vi vi phạm. Bên cạnh đó, chủ quản hệ thống thông tin có trách nhiệm triển khai biện pháp quản lý, kỹ thuật nhằm phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin có nội dung vi phạm khi có yêu cầu của lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng.

Sáu là, cần coi trọng công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động người sử dụng Internet tuân thủ pháp luật, chuẩn mực đạo đức xã hội, văn hoá, đủ năng lực nhận biết, phân biệt đúng, sai, thật, giả, tích cực đấu tranh, phê phán các thông tin sai trái, bịa đặt, vu cáo, độc hại trên không gian mạng.

Như vậy, với đặc tính không biên giới, không gian mạng có phạm vi ảnh hưởng toàn cầu và tác động đến toàn thế giới. Những nguy cơ từ không gian mạng gia tăng tỷ lệ thuận đối với sự phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin vào trong đời sống xã hội. Vì vậy, đảm bảo an ninh mạng đòi hỏi phải có giải pháp tổng thể, từ việc ban hành và thực thi chính sách, pháp luật của cơ quan quản lý nhà nước, sự sáng tạo, tự chủ trong sản xuất, cung cấp các sản phẩm, dịch vụ trên không gian mạng bảo đảm an toàn, an ninh mạng của các doanh nghiệp đến ý thức tham gia xây dựng một không gian mạng an toàn, lành mạnh của mỗi người dân.

Hồ Thị Thu Hiền

Tài liệu tham khảo:

1. Quốc hội (2018), Luật An ninh mạng.

2. Chính phủ (2014), Nghị định số 25/2014/NĐ-CP - Quy định về phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật khác có sử dụng công nghệ cao.

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác