Chủ Nhật, 17/2/2019
Hotline: 0966538999. Email: quangcaotccsnd@gmail.com
Một số phương thức thủ đoạn mới, phổ biến và giải pháp phòng ngừa tội phạm sử dụng công nghệ cao để lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Từ năm 2010 đến năm 2017, tội phạm sử dụng Công nghệ cao trong lĩnh vực công nghệ thông  tin và truyền thông gia tăng, diễn biến rất phức tạp, các loại tội phạm truyền thống có xu hướng cấu kết với tội phạm Công nghệ cao để thực hiện hành vi phạm tội gây thiệt hại nghiêm trọng hơn. Nổi lên trong thời gian gần đây là một số loại tội phạm như: Người nước ngoài (chủ yếu là người Trung Quốc, Đài Loan - Trung Quốc) cấu kết với các đối tượng trong nước thiết lập tổng đài gọi điện trên nền tảng Internet (VoIP) thực hiện các cuộc gọi giả mạo các cơ quan thực thi pháp luật như Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án để đe dọa người bị hại có liên quan đến các vụ án đặc biệt quan trọng như lừa đảo, rửa tiền, buôn bán ma túy…Qua đó, các đối tượng yêu cầu người bị hại chuyển tiền đến các tài khoản ngân hàng do các đối tượng chỉ định với lý do để kiểm tra có liên quan đến các hành vi phạm tội. Ngay sau khi bị hại chuyển tiền các đối tượng tổ chức việc rút tiền và chiếm đoạt tài sản trong thời gian ngắn. Các đối tượng bằng thủ đoạn tạo ra các website có giao diện gần giống giao diện các website của các ngân hàng hoặc của các mạng xã hội lừa người dùng đăng nhập để thu thập trái phép thông tin đăng nhập của người dùng (Phishing). Chúng sử dụng quyền đăng nhập vào tài khoản để nhắn tin lừa bạn bè, người thân trong danh bạ của chủ tài khoản để nhờ chuyển tiền, mua thẻ cào điện thoại, thẻ game…qua đó chiếm đoạt tài sản. Theo số liệu khảo sát của Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, từ năm 2015 đến tháng 4/2017 phát hiện 136 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng Internet do các đối tượng trú tại Quảng Nam, Quảng Trị, Hà Tĩnh thực hiện, trong đó khởi tố 52 vụ/ 103 bị can gây thiệt hại về tài sản hàng chục tỷ đồng. Nguy hiểm hơn, trong thời gần đây đã phát hiện nhiều phương thức, thủ đoạn phạm tội mới ngày càng tinh vi, xảo quyệt và liên tục có sự thay đổi nhằm che giấu, lẩn tránh sự phát hiện của cơ quan Công an. Nổi lên là một số phương thức, thủ đoạn phạm tội mới sau đây:              

- Giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án

Thủ đoạn của những kẻ lừa đảo là gọi điện thoại giả danh là cán bộ của các ngành Công an, Viện kiểm sát, Tòa án…Nạn nhân chúng thường nhắm tới là những người về hưu, phụ nữ, trọng hộ, đây là những người có tài sản tiết kiệm và nhẹ dạ cả tin. Chúng thường thông báo cho nạn nhân rằng họ hoặc người thân có liên quan đến các tổ chức tội phạm, đường dây buôn bán người, buôn bán ma túy… yêu cầu nạn nhân phải thống kê, khai báo, cung cấp với chúng các thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng nhằm phục vụ điều tra. Sau đó, những kẻ lừa đảo này sẽ yêu cầu nạn nhân ra một ngân hàng khác để mở một tài khoản ngân hàng đứng tên của chính người bị hại đồng thời đăng ký dịch vụ internet banking cho tài khoản mà họ đã mở bằng số điện thoại của kẻ lừa đảo và yêu cầu nạn nhân phải chuyển hết tiền vào tài khoản đó. Ngay lập tức các đối tượng đăng nhập và chuyển tiền của nạn nhận qua internet banking sang tài khoản khác để chiếm đoạt tài sản.

Để nạn nhân không nghi ngờ, chúng sử dụng phần mềm giả lập số điện thoại VoIP để giả mạo số điện thoại của các cơ quan chức năng. Với thủ đoạn trên, những kẻ lừa đảo khiến người bị hại nghĩ rằng đang làm việc với các cơ quan chức năng và tiền vẫn ở trong tài khoản đứng tên nên mình nên không thể bị mất. Mặt khác về phía ngân hàng, do giao dịch phát sinh từ chính tài khoản của khách hàng nên không đưa ra cảnh báo về lừa đảo.

- Lập website giả mạo để chiếm đoạt tài sản

Thủ đoạn của những kẻ lừa đảo là tạo ra các trang website giả mạo giống hệt của các ngân hàng, nhà mạng, cổng thanh toán, cổng game … Sau đó bằng nhiều cách khác nhau như spam hoặc chèn mã độc vào các tin trên mạng xã hội để gửi cho nạn nhân đường link của các ứng dụng này. Các đường link giả mạo này có địa chỉ tương tự như của trang website thật, nếu không để ý sẽ rất dễ nhầm lẫn. Sau khi click vào những địa chỉ đó, Website giả mạo sẽ yêu cầu người dùng nhập các thông tin cá nhân như: Số điện thoại, số tài khoản ngân hàng, số CMND, mã OTP chuyển tiền…các thông tin cá nhân này sẽ được chuyển trực tiếp về email của đối tượng và những chúng sẽ dùng để chuyển tiền qua internet banking hoặc chiếm đoạt mã thẻ cào của người dùng.

Những mã thẻ cào chiếm đoạt được từ hình thức trên sẽ được nhập vào các cổng trung gian thanh toán để gây khó khăn cho hoạt động điều tra của cơ quan công an, riêng thông tin cá nhân được đối tượng sử dụng để chiếm quyền truy cập tài khoản của người dùng như Facebook, Zalo...

- Lừa đảo qua Facebook bằng hình thức gửi tin nhắn trúng thưởng

Đây là thủ đoạn lừa đảo đã có từ rất lâu trên internet, đây không phải là hình thức mới, tuy nhiên do sự nhẹ dạ cả tin lại có rất nhiều người bị mắc lừa bằng thủ đoạn này.

Thủ đoạn của các đối tượng là chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội facebook của một người dùng, sau đó đổi thành các tên dễ gây nhầm lẫn như: Tri ân khách hàng, Tin nhắn trúng thưởng…hay một tên khách của doanh nghiệp, hoặc của người nổi tiếng. Sau đó chúng sẽ phát tán các tin nhắn trúng thưởng đến toàn bộ người dùng trong danh sách bạn bè của nạn nhân. Các tin nhắn này thường kèm theo các địa chỉ giả mạo mà các đối tượng đã lập ra sẵn như: http://trungthuong2018.com/; http://sukienvang2018.com/....

Khi truy cập và hoàn tất các thủ tục mà trang website yêu cầu, các đối tượng sẽ yêu cầu người dùng nộp lệ phí bằng nhiều hình thức như chuyển khoản, nạp thẻ cào... Tùy vào giải thưởng và mức độ lừa đảo mà các chúng đưa ra “lệ phí” cao hay thấp. Chưa kể, có nhiều website còn được lập ra để người dùng hoàn tất hồ sơ với việc đăng nhập tài khoản Facebook trên website lừa đảo. Từ đó, các đối tượng sẽ chiếm quyền điều khiển tài khoản và phát tán tin nhắn rác, tin nhắn lừa đảo mượn tiền, mua card hộ đến những tài khoản bạn bè trong danh sách của nạn nhân. 

Trong thời gian tới, nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao nói chung và các loại tội phạm truyền thống cấu kết với tội phạm  sử dung công nghệ cao nhằm chiếm đoạt tài sản nói riêng, cần tập trung vào một số giải pháp cơ bản, trọng tâm sau đây:

Một là, các bộ, ban, ngành và địa phương cần tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến hệ thống pháp luật về những phương thức thủ đoạn mới của tội phạm sử dụng công nghệ cao nhằm nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của toàn thể người dân đối với loại tội phạm này. Tuyên truyền, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân sử dụng các giải pháp kỹ thuật công nghệ để tự bảo vệ trước sự tấn công của tội phạm sử dụng công nghệ cao. Đưa ra những cảnh báo về việc phải bảo mật tuyệt đói các thông tin cá nhân như số điện thoại, số chứng minh thư, tài khoản ngân hàng…khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, không chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân đặc biệt là mã OTP của ngân hàng cho người lạ qua điện thoại dù là bất kỳ tình huống nào .

Đặc biệt, cần khuyến cáo người dân nên sử dụng các phần mềm có bản quyền; sử dụng mật khẩu có tính bảo mật cao và thường xuyên thay đổi mật khẩu; cài đặt và sử dụng các phần mềm bảo vệ (diệt vi rút) hoặc thiết lập tường lửa (firewall)...Ngoài ra cần nâng cao ý thức cảnh giác của người dân và doanh nghiệp trong hoạt động quản lý, sử dụng công nghệ cao; đồng thời cảnh báo, phòng ngừa việc lạm dụng, thiếu hiểu biết về pháp luật dẫn đến vi phạm pháp luật trong sử dụng công nghệ cao, nhất là nhóm đối tượng học sinh, sinh viên./. 

Hai là, tăng cường quan hệ phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước về ngân hàng và thương mại điện tử

Đặc điểm của tội phạm sử dụng công nghệ cao là khoảng diễn ra hành vi phạm tội rất ngắn, số tiền thiệt hại lớn và môi trường diễn ra trên không gian mạng. Bởi vậy để có thể đấu tranh có hiệu quả với loại tội phạm này lực lượng Công an nhân dân cần xây dựng các quy định phối hợp với các bên liên quan như: Bộ Thông tin và truyền thông; Các nhà mạng di động; Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ internet, viễn thông; Các doanh nghiệp thương mại điện tử; Các cổng thanh toán trực tuyến, mạng xã hội và đặc biệt là quy chế phối hợp với các ngân hàng. Trong thời gian tới, để đảm bảo công tác đấu tranh phòng ngừa với loại tội phạm này cũng như nhằm tăng cường hơn nữa công tác đảm bảo an toàn kinh doanh, các bên có liên quan cần đưa ra những quy chế phối hợp cụ thể. Các quy chế phối hợp này sẽ giúp đẩy mạnh sự trao đổi thông tin giữa các bên, từ đó nhanh chóng xử lý các vấn đề rủi ro phát sinh, góp phần tích cực trong việc đấu tranh phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao. Bên cạnh đó, các ngân hàng cần chủ động hơn trong việc thực hiện các công tác như: Thông báo cho cơ quan công an nói chung và Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao nói riêng về các hình thức gian lận, giả mạo, xâm nhập, tấn công cũng như những dấu hiệu nghi vấn gian lận, giả mạo trong các hoạt động tại ngân hàng; cung cấp các hồ sơ thông tin cần thiết theo đề nghị của cơ quan công an; phối hợp thực hiện nguyên tắc trao đổi thông tin; hướng dẫn người bị hại trình báo đến cơ quan pháp luật để được hỗ trợ, xử lý kịp thời nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng cho khách hàng và phục vụ đấu tranh phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao.  

Ba là, cần rà soát, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện ngay các văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở vững chắc cho công tác đấu tranh phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao như: Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, pháp luật về xử lý vi phạm hành chính…Trong đó tập trung chú trọng vào việc đề xuất bổ sung vào Bộ luật TTHS các quy định liên quan đến chứng cứ điện tử; các thủ tục tố tụng hình sự về việc thu thập, bảo quản, phục hồi và giám định chứng cứ điện tử phù hợp với đặc điểm, tính chất của tội phạm sử dụng công nghệ cao; Kiến nghị tăng nặng chế tài xử phạt nhằm răn đe, ngăn chặn các hành vi phạm tội. Ngoài ra cần phải xây dựng Thông tư liên ngành giữa Bộ Công an với các Bộ, ngành hữu quan (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Thông tin và truyền thông) về quy chế phối hợp trong phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này.

Bốn là, tăng cường công tác hợp tác quốc tế trong phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, đặc biệt là việc trao đổi thông tin tội phạm và kinh nghiệm tổ chức phòng chống loại tội phạm này, bên cạnh đó cần tranh thủ nguồn hỗ trợ tài chính, phương tiện, thiết bị, công cụ phục vụ phòng chống tội phạm. Phối hợp với các ngành chức năng trong các hoạt động triển khai ứng dụng công nghệ, thiết lập hệ thống phòng vệ để chủ động và nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm. Ngoài ra cần đẩy mạnh và triển khai tốt các chương trình hợp tác nghiên cứu, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ và năng lực thực thi pháp luật, nghiệp vụ trong phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao. Đây là một trong những điệu kiện rất quan trọng để đảm bảo nguồn nhân lực có chất lượng cao phục vụ công tác đấu tranh với loại tội phạm nguy hiểm này.

Lê Đình Đại

Bộ môn Nghiệp vụ cơ bản, Học viện CSND

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

Nghiên cứu - trao đổi