Chủ Nhật, 8/12/2019
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Ứng dụng công nghệ hiện đại trong ghi nhận hiện trường tai nạn giao thông đường bộ

Phân tích thực tiễn công tác thực thi pháp luật về an toàn giao thông cho thấy, một trong những khâu có vai trò quan trọng trong thu thập thông tin để chứng minh, làm rõ vụ tai nạn từ ngay giai đoạn đầu của quá trình điều tra đó là hoạt động khám nghiệm hiện trường. Việc thu thập đúng, đầy đủ, chi tiết các dấu vết, vật chứng và các tình tiết khác tại hiện trường cho phép cán bộ điều tra có thể đánh giá một cách chính xác, toàn diện về vụ tai nạn, đồng thời nâng cao khả năng thực hiện giám định kỹ thuật hình sự sau này, cũng như nâng cao khả năng đưa ra kết luận khẳng định đối với yêu cầu giám định mà cơ quan trưng cầu đã đặt ra. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế cho thấy, khi khám nghiệm hiện trường nhiều vụ tai nạn giao thông đường bộ, việc ghi nhận dấu vết được tiến hành thiếu sự cẩn trọng, chưa tuân thủ nghiêm túc các phương pháp được quy định. Do đó, trong trường hợp không đạt được sự hòa giải giữa các bên tham gia vào vụ tai nạn thì việc đánh giá, xác định chứng cứ chứng minh vụ tai nạn sau khi hoạt động khám nghiệm hiện trường kết thúc thường không có căn cứ, thiếu sự chính xác, khách quan, không thuyết phục được các bên. Đây chính là nguyên nhân cơ bản đến sự bế tắc, tranh cãi kéo dài trong quá trình điều tra, làm rõ vụ tai nạn.

Khám nghiệm hiện trường tai nạn giao thông đường bộ là hoạt động có tính chất phức tạp do yêu cầu cấp bách cần phải thực hiện trong thời gian nhanh nhất có thể, nói cách khác khám nghiệm hiện trường tai nạn giao thông đường bộ thường được tiến hành trong điều kiện không thuận lợi, khó có thể giữ được tính nguyên vẹn của hiện trường do có nhiều phương tiện giao thông, người tham gia giao thông khác vẫn tiếp tục di chuyển xung quanh phạm vi hiện trường. Đặc biệt, tai nạn giao thông đường bộ thường để lại một số lượng lớn dấu vết tại hiện trường vụ tai nạn như: Dấu vết lốp xe, dấu vết phanh, dấu vết trượt xước, các mảnh vỡ, dấu vết máu, dấu vết sơn, dấu vết dầu mỡ… Do đó, việc ghi nhận hiện trường, dấu vết, vật chứng tại hiện trường cần phải thực hiện nhanh chóng để lưu giữ lại được một cách chính xác và khách quan nhất tình trạng vốn có của vụ tai nạn, phục vụ hoạt động đánh giá sau này. Trước yêu cầu trên, theo quan điểm tác giả, việc ứng dụng khoa học công nghệ, gắn liền với phương tiện kỹ thuật, đặc biệt là các phương tiện kỹ thuật hiện đại vào quá trình khám nghiệm hiện trường tai nạn giao thông đường bộ như: Ghi nhận hiện trường, dấu vết, vật chứng sẽ giúp nâng cao tính khánh quan, hiệu quả của hoạt động này, từ đó phục vụ quá trình điều tra, làm rõ vụ tai nạn. Ngoài ra, việc tự động hóa khi ghi nhận hiện trường tai nạn giao thông đường bộ và hoàn thiện các tài liệu, văn bản khác có liên quan đến vụ tai nạn sẽ giúp rút gọn thành phần giám sát khám nghiệm, đồng thời hạn chế các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến hoạt động khám nghiệm. Để đáp ứng được xu thế tất yếu trên, hiện nay trên thế giới đang áp dụng có hiệu quả hai công nghệ vào hoạt động khám nghiệm hiện trường các vụ tai nạn giao thông đường bộ là công nghệ chụp ảnh và công nghệ quét 3D.

Thuật ngữ “nhiếp ảnh” xuất hiện từ giữa những năm 20 của thế kỷ XX và được hiểu là “vẽ bằng ánh sáng”, tuy nhiên, mãi đến nửa sau của thế kỷ XX thì nhiếp ảnh mới bắt đầu được ứng dụng trong công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm. Cụ thể, từ cuối những năm 70 của thế kỷ XX khi tiến hành khám nghiệm hiện trường tai nạn giao thông đường bộ đã áp dụng phương pháp chụp ảnh để ghi nhận lại hiện trường, hệ thống dấu vết, vật chứng tại hiện trường. Tuy nhiên, đến những năm 90 của thế kỷ XX thì phương pháp chụp ảnh gần đã bị “xóa sổ” khỏi thực tiễn. Nguyên nhân chính của quá trình này là: Khó khăn trong việc sản xuất phim âm bản (bằng các miếng kính), việc sử dụng phương tiện chụp ảnh đòi hỏi có sự tham gia của chuyên gia về nhiếp ảnh…

Sau đó, nhờ sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ máy tính đã sáng tạo ra nhiều phương tiện kỹ thuật mới mà trước đây không thể chế tạo được. Một trong những hệ thống chụp ảnh hiện đại được sử dụng trong ghi nhận dấu vết hình sự tại hiện trường đó là hệ thống “Rakurs” do Liên bang Nga sản xuất. Hệ thống này được dùng để đo đạc kích thước tại hiện trường và xây dựng sơ đồ hiện trường bằng các bức ảnh. Hệ thống Rakurs chuyên dụng cho việc ghi nhận vị trí xảy ra vụ tai nạn giao thông đường bộ. Hoạt động của Rakurs là quá trình thực hiện các bước sau: Lựa chọn vị trí chụp ảnh có thể quan sát rõ ràng phương tiện tham gia vào vụ tai nạn và các đối tượng có liên quan khác; tiến hành chụp ảnh từng phương tiện tham gia tai nạn giao thông đường bộ; chụp ảnh các đối tượng có liên quan khác; xây dựng sơ đồ hiện trường. Cần lưu ý rằng, việc sử dụng phương pháp chụp ảnh bằng Rakurs có những điểm ưu việt sau: Đảm bảo sự đầy đủ và tính khách quan của quá trình khám nghiệm; đảm bảo về mặt thời gian, tức là việc ghi nhận được kết thúc ngay sau khi chụp ảnh, chứ không phải sau khi vẽ xong sơ đồ hiện trường; giảm thiểu thời gian có mặt của thanh tra giao thông trên mặt đường nơi xảy ra tai nạn. Ngoài ra, hệ thống này còn cho phép ghi nhận chính xác một cách tối đa tất cả các biến dạng trên phương tiện giao thông do tai nạn giao thông đường bộ gây ra. Bên cạnh đó, việc đo đạc được thực hiện tự động với sự hỗ trợ của một chương trình phầm mềm đặc biệt giúp công việc của người sử dụng được dễ dàng hơn. Đồng thời, khi sử dụng hệ thống này, người sử dụng có thể thiết lập và in các tài liệu: Sơ đồ hiện trường tai nạn giao thông đường bộ, biên bản ghi nhận về vụ tai nạn, biên bản vi phạm hành chính và các tài liệu, văn bản pháp luật khác được hình thành và có liên quan đến vụ tai nạn. 

Một xu hướng ứng dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại để ghi nhận hiện trường, dấu vết, vật chứng tại hiện trường khi khám nghiệm hiện trường tai nạn giao thông đường bộ là công nghệ quét laser 3D. Công nghệ quét laser 3D đã được ứng dụng thành công trong nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống con người nói chung, trong đấu tranh phòng, chống tội phạm nói riêng, trong đó có điều tra, làm rõ các vụ việc liên quan đến vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ. Hiện nay, có nhiều hãng đã chế tạo thành công các phương tiện ứng dụng công nghệ quét laser 3D như: Faro, ShapeGrabber, Artec, TRIMBLE..

Hệ thống quét laser 3D thông thường có chức năng quét laser 3 chiều, cho phép xác định: Tương quan vị trí giữa phương tiện giao thông và các đối tượng va chạm với phương tiện tại hiện trường, dấu vết phanh, các vết bắn do bùn và kính vỡ, các biến dạng của phương tiện; Khoảng cách giữa hai đối tượng bất kỳ nào có tại hiện trường (phương tiện, biển chỉ dẫn giao thông, tòa nhà, cột đèn giao thông…) với sai số tối đa là 2mm; Xác định tương quan vị trí giữa các đối tượng, đánh giá mức độ biến dạng của các đối tượng đó.

Đặc biệt, phương tiện với công nghệ quét laser 3D giúp xây dựng mô hình 3D các đối tượng tham gia vào vụ tai nạn với hệ thống đặc điểm và thông số chính xác tuyệt đối so với đối tượng có trên thực thế tại thời điểm khám nghiệm. Ngoài ra, sử dụng các máy quét laser 3D giúp cán bộ khám nghiệm xây dựng chính xác sơ đồ vụ tai nạn giao thông đường bộ, trong trường hợp cần thiết có thể xây dựng mô hình 3D vị trí xảy ra tai nạn, có thể sử dụng nhiều lần cơ sở dữ liệu được xây dựng đúng với tình huống thực tế tại thời điểm ghi nhận. Đặc biệt, việc làm giả thông tin khi xây dựng sơ đồ hiện trường hoàn toàn không thể thực hiện được. Theo tính toán, thời gian trung bình để hoàn thiện quá trình quét toàn bộ hiện trường là 15 phút. Hiệu quả của việc xử lý kết quả quá trình quét trên máy tính và đưa ra được sơ đồ hiện trường vụ tai nạn giao thông đường bộ phụ thuộc vào kỹ năng và kinh nghiệm của cán bộ sử dụng phương tiện.

Công nghệ quét laser 3D được ứng dụng có hiệu quả trong khám nghiệm hiện trường tai nạn giao thông đường bộ, đặc biệt là trong các trường hợp tai nạn phức tạp, có phạm vi hiện trường rộng, có nhiều phương tiện, nạn nhân tham gia, hoặc các vụ tai nạn làm hư hỏng các công trình kết cấu giao thông (cầu, hàng rào, cột đèn báo giao thông,…).

Tóm lại, trong xu thế phát triển của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang ảnh hưởng sâu rộng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội thì việc lựa chọn công nghệ mới gắn liền với việc sử dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung, trong hoạt động khám nghiệm hiện trường tai nạn giao thông đường bộ nói riêng là điều tất yếu. Nắm bắt đúng, kịp thời xu thế này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác điều tra, giải quyết tai nạn giao thông và củng cố niềm tin của nhân dân.   

Đại úy Vũ Thùy Linh - Khoa KTHS

Đại úy Vũ Phương Thùy - PC81 Công an tỉnh Lào Cai

 

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác