Thứ Bảy, 19/9/2020
Hotline: 02466615539. Email: tccsnd@hvcsnd.edu.vn
Việt Nam đang nỗ lực khắc phục “Thẻ vàng” trong khai thác thủy sản của Ủy ban Châu Âu

Việc EC phạt “Thẻ vàng” đối với thuỷ sản Việt Nam thời gian qua đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động xuất khẩu mặt hàng này sang thị trường Liên minh châu Âu (EU). Bởi EU là thị trường xuất khẩu thủy hải sản lớn thứ 2 của Việt Nam, chỉ đứng sau Mỹ và chiếm trên 17% trong tổng giá trị xuất khẩu thủy sản cả nước trong 3 năm qua. Các mặt hàng hải sản khai thác biển luôn chiếm vị trí quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu sang EU với kim ngạch xuất khẩu đạt từ 350-400 triệu USD/năm, tương đương 30% tổng giá trị xuất khẩu thủy hải sản của Việt Nam sang EU. Tuy nhiên, từ ngày 23/10/2017, EC chính thức phạt “Thẻ vàng” đối với hải sản Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này vì chưa đáp ứng quy định chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Sau 2 năm bị EC phạt “Thẻ vàng” đối với hải sản khai thác của Việt Nam, xuất khẩu hải sản của Việt Nam sang EU đã bị tác động rõ rệt, kim ngạch xuất khẩu hải sản năm 2017 đạt gần 415 triệu USD thì đến năm 2018 chỉ còn gần 390 triệu USD, giảm 6,5%. Trong 8 tháng năm 2019, xuất khẩu hải sản vào EU tiếp tục chững lại và chỉ đạt 251 triệu USD. Từ vị trí thứ 2 trong các thị trường nhập khẩu hải sản của Việt Nam, sau thẻ vàng EC đã tụt xuống đứng thứ 5 và tỷ trọng sụt giảm từ 18% xuống 13%. Ngoài ra, các DN cũng bị gia tăng chi phí khi 100% containers hàng hải sản xuất khẩu sang EU bị giữ lại để kiểm tra nguồn gốc khai thác. Thậm chí có một số DN không thể xuất vào thị trường EU do những yêu cầu giấy phép. Đó là chưa kể uy tín của sản phẩm thủy sản Việt Nam cũng bị ảnh hưởng khi xuất sang các thị trường khác.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), việc ách tắc trong quy trình xác nhận nguồn gốc nguyên liệu hải sản khai thác đã khiến nhiều doanh nghiệp chế biến hải sản gặp khó, do thiếu nguyên liệu sản xuất. Điều này cũng ảnh hưởng đến kết quả xuất khẩu hải sản của Việt Nam. Chưa hết, gần như 100% lô hàng xuất khẩu sang EU đều bị kiểm tra khiến doanh nghiệp phát sinh thêm nhiều chi phí và hệ luỵ... Bên cạnh đó, việc này cũng ảnh hưởng lớn đến uy tín của ngành khai thác hải sản của Việt Nam và còn có những tác động gián tiếp khác, vì châu Âu là một thị trường lớn trong xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam.

Nhận thấy những thiệt hại đối với ngành thủy sản nếu không kịp thời khắc phục, nên sau hơn một năm quyết liệt triển khai đồng bộ các giải pháp từ Trung ương tới địa phương, đến nay Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ trong việc khắc phục “Thẻ vàng” của EC, cụ thể:

Ngày 21/11/2017 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Thủy sản (Luật số 18/2017/QH14). Bên cạnh đó, các văn bản dưới Luật cũng đã được ban hành với sự hỗ trợ của các chuyên gia từ EU; từ đó tăng tính khả khi của các văn bản dưới Luật, sớm đi vào cuộc sống.

28 tỉnh, thành ven biển của cả nước đã thành lập các văn phòng thanh tra, kiểm tra, kiểm soát tại các cảng cá, triển khai các giải pháp chống khai thác IUU. Việt Nam cũng đã cấp hạn ngạch giấy phép khai thác cho vùng bờ, vùng lộng, vùng khơi để đáp ứng yêu cầu của EC là phát triển khai thác bền vững.

Các địa phương đã và đang tiếp tục hoàn thiện việc lắp đặt thiết bị hành trình cho tàu cá nhằm quản lý tàu cá, hạn chế tối đa việc tàu cá vi phạm. Thông qua hệ thống giám sát này đặt tại Tổng cục Thủy sản, ngành chức năng đã thực hiện giám sát được gần 32.000 tàu cá đánh bắt xa bờ, trong đó có 28.923 tàu thân dài từ 15 m trở lên và 2.618 tàu thân dài từ 24 m trở lên. Đặc biệt, từ tháng 9/2019, các địa phương ven biển, các cơ quan chức năng liên quan có thể truy cập hệ thống giám sát tàu cá để khai thác thông tin hoạt động tàu cá phục vụ quản lý và truy xuất nguồn gốc thủy sản từ khai thác.

Tăng cường các biện pháp giải quyết hiện trạng tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài. Cụ thể, ngoài việc kiểm soát chặt tàu cá ra, vào cảng, các lực lượng chấp pháp trên biển tăng cường kiểm tra, ngăn chặn tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển các nước tại khu vực giáp ranh, chồng lấn giữa Việt Nam với Trung Quốc, Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Campuchia. Song song đó, áp dụng các biện pháp xử lý quyết liệt như: rút giấy phép khai thác, không cấp giấy phép mới đối với các chủ tàu có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ hoặc bị phát hiện trên hệ thống giám sát hành trình.

Bên cạnh những kết quả đạt được như nói trên, quá trình khắc phục cảnh báo của EC vẫn còn nhiều bất cập, bộc lộ những khó khăn, trở ngại mà Việt Nam cần nỗ lực hơn nữa để giải quyết, đó là:

Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản năm 2017 và Nghị định số 42/2019/NĐ-CP ngày 16/5/2019 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản ban hành chưa đáp ứng được tiến độ cam kết với EC. Đặc biệt, quy định mức xử phạt còn thấp, ảnh hưởng đến đánh giá của EC đối với các nỗ lực cấp Trung ương trong quá trình giải quyết các khuyến nghị về chống khai thác IUU. Cho đến nay, sau hơn 6 tháng thực hiện Nghị định 42/2019/NĐ-CP có hiệu lực, các địa phương chưa xử phạt được trường hợp vi phạm hành vi nghiêm trọng (theo Điều 20). Bên cạnh đó, một số địa phương còn chủ quan, chưa tập trung nguồn lực, chưa thực sự vào cuộc quyết liệt để thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng về triển khai các giải pháp chống khai thác IUU.

Vẫn còn tình hình tàu cá và ngư dân vi phạm khai thác hải sản trái phép ở vùng biển nước ngoài. Trong 9 tháng đầu năm 2019, xảy ra 113 vụ việc tàu cá bị nước ngoài bắt giữ, xử lý.

Việc chậm chễ trong khâu phê duyệt cấp kinh phí thuê cơ sở hạ tầng giám sát nghề cá còn chậm dẫn đến việc triển khai lộ trình lắp đặt thiết bị giám sát hành trình chưa đáp ứng được quy định tại điều 44 Nghị định 26/2019/NĐ-CP.

Trong thời gian tới đây, phía EC sẽ cử phái đoàn sang Việt Nam để kiểm tra việc khắc phục “Thẻ vàng” IUU. Để Việt Nam khắc phục được “Thẻ vàng” của EC, từ đó hình thành nghề cá phát triển bền vững, có trách nhiệm; tiến đến xây dựng ngành kinh tế thuỷ sản phát triển bền vững, Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng yêu cầu:

Trong thời gian tới đây, phía EC sẽ cử phái đoàn sang Việt Nam để kiểm tra việc khắc phục “Thẻ vàng” IUU. Để Việt Nam khắc phục được “Thẻ vàng” của EC, từ đó hình thành nghề cá phát triển bền vững, có trách nhiệm; tiến đến xây dựng ngành kinh tế thuỷ sản phát triển bền vững, Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng yêu cầu:

Trong thời gian tới đây, phía EC sẽ cử phái đoàn sang Việt Nam để kiểm tra việc khắc phục “Thẻ vàng” IUU. Để Việt Nam khắc phục được “Thẻ vàng” của EC, từ đó hình thành nghề cá phát triển bền vững, có trách nhiệm; tiến đến xây dựng ngành kinh tế thuỷ sản phát triển bền vững, Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng yêu cầu:

Các thành viên Ban Chỉ đạo, đặc biệt là Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chuẩn bị đón tiếp và làm việc một cách chặt chẽ, hiệu quả với đoàn thanh tra của EC sang Việt Nam kiểm tra.

Bộ Công an đã chỉ đạo Công an các tỉnh, thành phố có liên quan chủ động thực hiện các biện pháp nghiệp vụ để nắm tình hình, kịp thời điều tra, xử lý nghiêm minh đối với các vụ việc vi phạm có dấu hiệu môi giới, móc nối của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo đúng quy định của pháp luật; phối hợp với các lực lượng chức năng có liên quan theo dõi, đảm bảo việc chấp hành các quyết định xử phạt của người dân.

Bộ Quốc phòng tập trung triển khai các lực lượng, kiên quyết ngăn chặn và đi đến chấm dứt tình trạng tàu cá vi phạm khai thác hải sản trái phép ở nước ngoài.

Các bộ, ban, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân 28 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ven biển tiếp tục quán triệt và tập trung nguồn lực triển khai thực hiện nghiêm túc các chỉ thị, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, của Ban Chỉ đạo để ngăn chặn, loại bỏ khai thác IUU.

Các lực lượng gồm: Bộ đội Biên phòng, Chi cục Thủy sản, các cảng cá ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước đã thành lập các Tổ liên ngành (hoạt động 24/24h) để quản lý tất cả các tàu thuyền xuất, cập bến tại các cảng trên địa bàn.

Phó Thủ tướng còn giao Bộ NN-PTNT chủ động tổ chức các đoàn công tác thanh tra, kiểm tra tình hình thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU tại địa phương và có trách nhiệm báo cáo các trường hợp thiếu trách nhiệm, không hoàn thành nhiệm vụ được giao làm chậm trễ, ảnh hưởng lớn đến công tác gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC, đề xuất hình thức xử lý thích hợp.

Như vậy, có thể thấy, Chính phủ Việt Nam đang nỗ lực khắc phục “Thẻ vàng” của EC. Chúng ta tin tưởng rằng, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ; sự chung tay, vào cuộc có trách nhiệm cao của các sở, ban, ngành từ Trung ương đến địa phương và của quần chúng nhân dân, nhất là ngư dân của các tỉnh ven biển, Việt Nam sẽ sớm được EC gỡ bỏ “Thẻ vàng”, nhằm tiến tới việc phát triển ngành, nghề thủy sản một cách bền vững, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.  

S.B


Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác